menusearch
amarafzar.ir
۱۳۹۶/۲/۲۹ جمعه
(1)
(0)
ژورنال ثانویه یا Secondary Journal چیست؟ این نوع ژورنال چه فایده ای میتواند برای خوانندگان یا گروه هدفش داشته باشد؟
ژورنال ثانویه یا Secondary Journal چیست؟ این نوع ژورنال چه فایده ای میتواند برای خوانندگان یا گروه هدفش داشته باشد؟
ژورنال ثانویه چیست؟

مقدمه و تعاریف: اگر به تعریف یک ژورنال علمی، یا آن مجموعه ‏ای که در زبان فارسی، مجلّه علمی پژوهشی، نامیده میشود، نگاهی بیندازیم، مشخص میگردد که واژه Scholarly Peer-reviewed Journal که اصطلاح کامل و صحیح اینگونه مجلات یا ژورنالهاست، دو ویژگی بنیادی یا پایه دارا بودن محتوای علمی یا پژوهشی و همچنین دارا بودن فرایند داوری توسط همتایان یا همکاران (منظور همکاران فرد یا افراد نویسنده مقاله / مقالات میباشد)، آنها را از سایر مجلات یا ژورنالها، متمایز میکند.

هر چند در ویژگی اول اینگونه مجلات، به نوع محتوای علمی بطور دقیق اشاره نشده است، لیکن نوع محتوای علمی اکثریت مجلات یا زورنالهای علمی را یافته های حاصل از پژوهشها، بطور مستقیم تشکیل داده و بهمین خاطر شاید بکار بردن اصطلاح ژورنالهای اولیه یا Primary Journals نیز به همین ویژگی اشاره دارد. به عبارت دیگر، محتوای یک ژورنال اولیه، پژوهشهای اصیل یا همان Original Research میباشد. یک مقاله اولیه میتواند محصول مستند یک پژوهش، بطور مستقیم باشد.

اما با ظهور و گسترش کمّی و کیفی ژورنالهای علمی، نوع یا دسته جدیدی از ژورنالهای علمی را شاهد بودیم که از نظر محتوایی تفاوت مشخصی با ژورنالهای اولیه داشته و در واقع میتوان آنها را از منظر محتوایی، ژورنالهای ثانویه یا Secondary Journals نامید. این ژورنالها، بطور مستقیم محصول یک پژوهش اصیل نبوده و یک ویژگی رایج در آنها این است که هر مقاله این دسته از ژورنالها، محصول یک یا چند مقاله اصیلی است که قطعاً قبلاً در یک ژورنال اولیه منتشر گردیده است. بعنوان مثال و بمنظور شناخت دقیقتر و بهتر یک مقاله منتشر شده در ژورنالهای ثانویه، عیناً به یک مقاله منتشره در یک ژورنال ثانویه، اشاره مینمایم:
یکی از ژورنالهای ثانویه معروف و کاربردی، مجموعه Journal Watch (JW) است که زیرگروه ژورنال معتبر The New England Journal of Medicine (NEJM)، منتشر میشوند. در بخش سلامت زنان این ژورنال ثانویه JW، یک مقاله منتشر شده در ژورنال معتبر NEJM مورد ارزیابی و نقّادی قرار گرفته است. عنوان مقاله JW بشرح ذیل است:
Oil, Water, and Infertility: Which Contrast Fluid Is Better for Hysterosalpingography?

این مقاله، همانطور که اشاره گردید، به شرح و یا کاربرد یک مقاله اصیل در ژورنال NEJM پرداخته است که مشخصات کتابشناختی مقاله اصلی یا اولیه، بدین شرح است:
Dreyer K et al. Oil-based or water-based contrast for hysterosalpingography in infertile women. N Engl J Med 2017 May 25; 376:2043. 


البته بدیهی است که از منظر زمان انتشار، ممکن است بین زمان انتشار مقاله اصیل یا اولیه، با مقاله ثانویه یا منتشر شده، مدت زمان بسیار کوتاهی فاصله باشد و یا اینکه این مدت زمان طولانی تر شود.
 
تاریخچه: همانطور که در منابع مختلف آمده است، تاریخچه ژورنالهای علمی به قرن هفدهم برمیگردد. بیش از 300 سال است که ژورنالهای علمی در جهان سابقه دارند. لیکن بدیهی است که با توجه به کاربردهای ژورنالهای ثانویه، سابقه تاریخی این دسته از ژورنالها، به قدمت ژورنالهای اولیه نباشد. اگر در مصادیق عینی ژورنالهای ثانویه در حیطه علوم پزشکی و سلامت، عمیق شویم، تقریباً میتوان سالهای آغازین دهه 1990 میلادی را رستنگاه تاریخی این دسته از ژورنالها دانست. یکی از ژورنالهای معروف و معتبر در این دسته، ACP Journal Club بود که انتشار آن از سال 1991 آغاز گردید و تا سال 2008 ادامه یافت. البته محتوای این ژورنال از سال 2008 به بعد دیگر بطور مستقل منتشر نشده و در قالب یکی از بخشهای ژورنال بسیار معتبر Annals of Internal Medicine منتشر شد و این روند همچنان ادامه یافت.

البته در برخی حیطه های علمی، مانند فیلدهای علمی مدیریت، تجارت، اقتصاد و حیطه های مشابه، بسیاری از ژورنالها و یا مجلات علمی از ابتدا ماهیتی متفاوت از ژورنالهای اولیه داشته و هدف از انتشار آنها بیشتر کمک به گروههای هدف مربوطه بوده تا دانش و مهارت آنها را در زمینه های مختلف ارتقاء دهند. این ژورنالها معمولاً کمتر محتوای منطبق با یک پژوهش اصیل (مقاله اصیل پژوهشی) را منتشر نموده و برعکس، محتوای مورد انتشار آنها یا منطبق بر مقالات مبتنی بر ایده‏ ها یا نظرات افراد خبره (Expert Opinion Paper / Pieces) و یا مقالات ثانویه میباشد. از این گروه از ژورنالها میتوان به ژورنال معروف و معتبر Harvard Business Review اشاره نمود که قدمت نسبتاً زیادی دارد (از 1922 منتشر میشود). همانطور که میدانیم، بسیاری از معروفترین و تاثیرگذارترین مقالات در حیطه تجارت الکترونیک، استارت‏آپ ها، بازاریابی و موضوعات مشابه آن، در این ژورنال علمی نوشته شده و یا میشوند. همه ساله نویسندگان بزرگی در این ژورنال مقالاتشان را منتشر مینمایند. هر چند شاید نتوان محتوای این ژورنال و یا ژورنالهای مشابه آنرا، در گروه ژورنالهای ثانویه طبقه بندی نمود، لیکن تفاوت بارز این ژورنال و ژورنالهای مشابه آنها با ژورنالهای اولیه، بسیار بارز و قابل توجه است.



مروری بر انواع ژورنالهای ثانویه در حیطه علوم پزشکی و سلامت:  
علاوه بر ژورنال مورد اشاره در بخش قبلی، یعنی ACP Journal Club که در حال حاضر بصورت یک ژورنال مستقل منتشر نشده و بصورت ادغام یافته با ژورنال معتبر Annals of Internal Medicine منتشر میگردد، به مرور برخی ژورنالهای ثانویه دیگر فیلد علوم پزشکی و سلامت، میپردازیم:
  
مجموعه Journal Watch، توسط انجمن پزشکی ایالت ماساچوست امریکا، بعنوان ناشر ژورنال وزین، معتبر و باسابقه The New England Journal of Medicine منتشر گردیده و امروزه به NEJM Journal Watch مشهور میباشند، یکی از معروفترین و معتبرترین ژورنالهای ثانویه حیطه پزشکی بالینی میباشند. هدف از انتشار این مجموعه ژورنال ثانویه، ارائه اطلاعات متمرکز در خصوص حیطه‏ های عملی علوم پزشکی (بالینی) به متخصصان بالینی و علوم وابسته به آنهاست. این هدف معمولاً از طریق خلاصه سازی، ساده سازی و ارائه اطلاعات مرتبط بیشتر با مقالات مورد نظر (قبلاً منتشر شده) به این گروههای هدف، عملی میگردد. بطور خلاصه میتوان ماموریت یا هدف اصلی این مجموعه ژورنال را برقراری ارتباط یا لینک بین دانش حاصل از پژوهشهای پزشکی با ارائه خدمات یا مراقبتهای بیماران، دانست. این مجموعه ژورنالها در 4 گروه مراقبتهای اولیه (پزشکی عمومی، کودکان و نوجوانان، سلامت زنان و پزشکی بیمارستانی) و 8 گروه تخصصی (قلب، پوست، طب اورژانس، بیماریهای گوارش، بیماریهای عفونی، نورولوژی و روانپزشکی) منتشر میگردند.  انتشار این مجموعه از سال 1988 آغاز گردید و در حال حاضر (سال 2017)، بنا به اعلام وب سایت این مجموعه، بیش از 500،000 متخصص در نزدیک به 180 کشور جهان از این محتوا استفاده مینمایند. ضمناً مبنا یا اساس پژوهشهای مورد استفاده در این مجموعه ژورنال، از مقالات منتشر شده در حدود 250 ژورنال بسیار معتبر فیلد علوم پزشکی و سلامت، میباشد.

 یکی دیگر از این دسته ژورنالهای ثانویه، مجموعه Evidence-Based Journals است که تحت عناوین Evidence-Based Medicine، Evidence-Based Nursing و Evidence-Based Mental Health توسط انتشارات BMJ (ناشر BMJ Journals ) منتشر میگردد. این مجموعه ژورنالهای ثانویه نیز از سال 1995 منتشر شده و انتشار آنها بطور مرتب ادامه دارد. با توجه به اشتراک موضوعی این ژورنالها که «مبتنی بر شواهد» بودن محتوای آنهاست، دسته بندی مقالات آنها نیز همان دسته بندیهای رایج در ژورنالها یا مقالات مبتنی بر شواهد میباشد. به عبارت دیگر، مقالات با گروهبندیهای مختلف درمانی/ پیشگیری، اتیولوژی/ عوارض، تشخیص/ پیش‏آگهی و ...، نیز در مقالات این ژورنالهای ثانویه، به چشم میخورد.


کاربردهای ژورنالهای ثانویه برای پژوهشگران و متخصصان:  
با توجه به مطالب پیشگفت و همچنین بررسی یا مرور بعمل آمده در محتوای اینگونه ژورنالها، میتوان کاربردهای عملی زیر را برای این دسته از محتواهای علمی را برای متخصصین یا در مجموع گروههای هدف یا خوانندگان این ژورنالها، متصوّر بود:
  1. صرفه جویی در زمان پژوهشگران، متخصصین و سایر گروههای هدف این ژورنالها (در مجموع خوانندگان آنها)
  2. اطمینان بخشی یا افزایش تضمین کیفیت متدولوژیک مقالات مورد بررسی یا ارزیابی در مقالات این ژورنالها، بخاطر وجود فرایند «ارزیابی نقّادانه» یا «ارزیابی کیفیت متدولوژیک» در برخی از این ژورنالها که در عمل، این فرایند را به یک جزء جدایی ناپذیر در تمامی مقالات مورد استناد یا بررسی در آن ژورنال، تبدیل نموده است.
  3. توجه مضاعف یا تمرکز بخشی به یک یا چند موضوع مهم در یک مقاله اولیه منتشر شده قبلی، بخاطر جلوگیری از عدم توجه یا توجه ضعیف به آن موضوع. بدیهی است که در برخی شرایط یا موضوعات، محققین برجسته، تمرکز یک یا چند مقاله اولیه به یک (یا چند) موضوع را کافی ندانسته و احساسشان این است که توجه یا تمرکز در موضوع/ موضوعات مورد اشاره، ضرورت جدی دارد.
  4. توجه به کاربردهای بیشتر یک موضوع (یا موضوعات مرتبط) که قبلاً در یک مقاله اصیل/ مروری، در یک ژورنال علمی منتشر شده، اما تبیین کاربرد/ کاربردهای مرتبط با آن مقاله (قبلاً منتشر شده)، نیاز به توضیحات بیشتر دارد.
به عبارت دیگر، هر گاه موضوع/ موضوعات مندرج در یک مقاله اصیل پژوهشی نیاز به کاربردهای خلاصه ‏سازی، ساده‏ سازی و ترجمان، بیان کاربرد/ کاربردهای حاصل از نتایج مقاله، اطمینان از اعتبار یا کیفیت مقاله اصلی و ... داشته باشد، میتوان از نگارش یک مقاله ثانویه مرتبط با آن مقاله اولیه، بهره برد.  

پایان مقاله- دکتر عباس کشتکار (30 اردیبهشت 96)
 
تمامی خدمات و محصولات این سایت، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مربوطه می باشند و فعالیت های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.
طراحی سایتطراحی سایتسایت سازسایت سازفروشگاه سازفروشگاه ساز